Khi nào nên bán điện dư cho điện lực? Câu trả lời không đơn giản là “càng dư nhiều càng nên bán”. Người sử dụng cần cân đối giữa lượng điện tự tiêu thụ, nhu cầu sử dụng ban ngày, hệ thống lưu trữ và cơ chế mua bán điện dư hiện hành.

Đặc biệt, từ ngày 26/6/2026, Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã nâng tỷ lệ sản lượng điện dư được mua bán từ mức 20% lên tối đa 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ thống, theo thỏa thuận giữa bên bán và bên mua.

1. Khi hệ thống tạo ra nhiều điện hơn nhu cầu sử dụng

Đây là trường hợp phổ biến nhất mà chủ đầu tư nên cân nhắc bán điện mặt trời dư cho điện lực.

Ví dụ, một gia đình lắp hệ thống điện mặt trời 10kWp nhưng ban ngày chỉ sử dụng khoảng 3–4kW. Trong khoảng thời gian bức xạ mặt trời cao, hệ thống có thể sản xuất nhiều điện hơn mức tiêu thụ thực tế.

Nếu không có pin lưu trữ hoặc thiết bị điều khiển tải, phần sản lượng không được sử dụng có thể phát lên lưới.

Thay vì để lượng điện này bị lãng phí, chủ đầu tư có thể đăng ký cơ chế mua bán điện dư nếu hệ thống thuộc nhóm được phép theo quy định.

Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, các nhóm đủ điều kiện bao gồm hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ, nguồn điện mặt trời mái nhà đấu nối với hệ thống điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp và một số trường hợp khác được quy định cụ thể.

Công suất nhà máy dư sử dụng

2. Khi tỷ lệ điện tự tiêu thụ đã được tối ưu

Một sai lầm phổ biến là thiết kế hệ thống chỉ với mục tiêu bán điện dư. Với mô hình điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ, lợi ích lớn nhất thường đến từ việc sử dụng trực tiếp điện mặt trời để giảm lượng điện phải mua từ lưới.

Do đó, trước khi tính đến việc bán điện dư cho EVN, nên tối ưu các tải sử dụng điện vào ban ngày như:

• Điều hòa không khí
• Máy bơm
• Bình nước nóng
• Máy giặt
• Hệ thống sản xuất
• Thiết bị văn phòng
• Hệ thống bơm và xử lý nước

Nếu doanh nghiệp hoạt động chủ yếu vào ban ngày, phần lớn điện mặt trời có thể được tiêu thụ trực tiếp. Khi đó, điện dư chỉ là phần còn lại sau khi đã tối ưu nhu cầu sử dụng.

Nguyên tắc đơn giản: ưu tiên tự dùng điện mặt trời, sau đó mới bán phần điện dư đủ điều kiện.

3. Khi không có nhu cầu sử dụng điện vào ban ngày

Ngược lại, một hộ gia đình thường xuyên vắng nhà vào ban ngày sẽ có tỷ lệ điện dư cao hơn.

Chẳng hạn, hệ thống phát điện mạnh nhất vào khoảng giữa trưa nhưng gia đình đi làm, đi học và chỉ sử dụng nhiều điện vào buổi tối. Trong trường hợp này, nếu không có pin lưu trữ điện mặt trời, một phần đáng kể sản lượng có thể không được sử dụng trực tiếp.

Đây là lúc cần so sánh hai phương án:

Điện mặt trời + pin lưu trữ: lưu điện ban ngày để sử dụng vào buổi tối.

Điện mặt trời + bán điện dư: phát phần điện không sử dụng lên lưới theo cơ chế được phép.

Lựa chọn nào tốt hơn phụ thuộc vào giá thiết bị lưu trữ, nhu cầu tiêu thụ và giá mua điện dư tại thời điểm thực hiện.

4. Khi muốn tận dụng cơ chế bán điện dư mới năm 2026

Một điểm rất đáng chú ý với người đang quan tâm bán điện mặt trời cho điện lực là chính sách đã thay đổi đáng kể trong năm 2026.

Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, sản lượng điện dư được mua bán theo thỏa thuận nhưng thông thường không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời.

Đặc biệt, từ khi nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, hai bên có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối đủ khả năng tiếp nhận và đáp ứng các điều kiện vận hành an toàn.

Điều này tạo thêm dư địa cho các hệ thống có lượng điện dư lớn, nhưng không có nghĩa mọi hệ thống đều mặc nhiên được bán trên 50%.

5. Giá mua điện dư được tính như thế nào?

Một câu hỏi quan trọng khác là giá mua điện mặt trời dư bao nhiêu tiền/kWh?

Theo quy định hiện hành, giá mua bán sản lượng điện dư được xác định theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố.

Nếu mức giá này cao hơn mức giá tối đa của khung giá phát điện đối với điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ tương ứng, giá mua điện dư sẽ áp dụng theo mức giá tối đa của khung giá đó, chưa bao gồm VAT.

Vì vậy, không nên áp dụng một mức giá cố định từ các bài viết cũ để tính hiệu quả đầu tư cho hệ thống điện mặt trời mái nhà 2026.

Lời kết

Hy vọng qua bài viết này, Solar Quang Đạt có thể giúp quý khách hàng có những cân nhắc chính xác về quyết định bán điện dư từ hệ thống solar của mình cho đơn vị điện lực.

Để được tư vấn lắp đặt, thủ tục chính xác, và mua vật tư solar uy tín, mời quý vị tham khảo tại: Sản phẩm Solar Quang Đạt

Làm thế nào để bán điện dư lên lưới?